Sabit Disk Bozulmasını Tespit ve Onarım Yöntemleri

Bir sabit diskin bozulması nadiren ani olur; çoğu zaman haftalar öncesinden ölçülebilir sinyaller verir. Sorun şu ki bu sinyaller kullanıcıya "bilgisayar yavaşladı" gibi bulanık bir izlenim olarak ulaşır ve genellikle işletim sistemi ya da RAM suçlanır. Oysa dönen tabaklı bir HDD'de artan yeniden okuma denemeleri, bir SSD'de tükenen yazma ömrü ölçülebilir sayılardır. Aşağıdaki yaklaşım, tahmin yürütmek yerine üç katmanda veri toplamayı önerir: donanımın kendi telemetrisi (SMART), dosya sistemi tutarlılığı ve fiziksel yüzey/hücre testi. Bu üçlüyü sırayla uyguladığınızda bir disk hatasının mantıksal mı yoksa fiziksel mi olduğunu ayırt etmek çoğu durumda yarım saat sürer.

Belirtileri doğru sınıflandırmak

Yavaşlığın kaynağını daraltmak için önce yükün nereden geldiğine bakın. Görev Yöneticisi'nde disk kullanımı %100'de takılıyken transfer hızı 1-2 MB/s civarındaysa bu tipik olarak sağlıklı bir diskin yaptığı iş değildir; sağlıklı bir HDD sıralı okumada 80-160 MB/s, SATA SSD 400-550 MB/s bandında çalışır. Aşağıdaki belirtiler fiziksel bozulmaya işaret etme olasılığı yüksek olanlardır:

• Belirli bir dosyayı kopyalarken sistemin donması, sonra normale dönmesi (sektör yeniden okuma denemeleri)
• HDD'de düzenli aralıklı tık sesi veya kafa park etme sesi
• Olay Görüntüleyici'de disk veya Ntfs kaynaklı Uyarı/Hata kayıtlarının tekrarlaması
• Aynı klasörün kimi zaman görünüp kimi zaman "erişilemiyor" hatası vermesi
• Yazılım güncellemelerinin tekrar tekrar yarıda kalması — güncelleme başarısızlıklarının klasik ama gözden kaçan bir nedenidir

Buna karşılık yalnızca açılış süresinin uzaması, boş alanın kritik seviyeye inmesi veya çok sayıda arka plan uygulaması genelde mantıksal/performans konusudur; disk alanı boşaltma ve Windows performansını hızlandırma tarafındaki adımlar bunları çözer.

SMART verisini okumak: hangi değer gerçekten önemli

SMART, disk denetleyicisinin kendi tuttuğu sayaç kümesidir. Sorun, onlarca özniteliğin hepsinin eşit ağırlıkta olmamasıdır. Windows'ta hızlı bir bakış için komut satırından wmic diskdrive get status yeterli olsa da bu yalnızca "OK / Pred Fail" der; ayrıntı için CrystalDiskInfo, Linux ve macOS için smartmontools (smartctl -a /dev/sdX) daha kullanışlıdır. Kritik özniteliklerin karşılaştırması:

Önemli bir ayrım: C7 hatası yükseliyor ama 05 ve C5 sıfırsa, disk büyük olasılıkla sağlamdır ve suçlu kablo ya da bağlantıdır. Bu ayrımı yapmadan disk değiştirmek, yanlış teşhisin en pahalı biçimidir. Aynı mantık harici disklerde de geçerlidir; USB sürümleri arasındaki farklar konusunda anlatılan besleme ve bant genişliği sınırları, hatalı görünen bir dış diskin aslında yetersiz portta çalışmasından kaynaklandığını gösterebilir.

Ek test: dahili öz sınama

• smartctl -t short /dev/sdX — yaklaşık 2 dakika, elektronik ve kafa kontrolü
• smartctl -t long /dev/sdX — kapasiteye göre saatler sürer, tüm yüzeyi okur
• Sonuçları smartctl -l selftest ile listeleyin; "read failure" satırındaki LBA numarası hatalı bölgeyi verir

Dosya sistemi onarımı ve yüzey taraması

SMART temizse ama klasörler bozuk görünüyorsa sorun dosya sistemi katmanındadır. Windows'ta chkdsk C: /f /r hem meta veriyi düzeltir hem de okunamayan sektörleri işaretler; /r parametresi tam yüzey taraması yaptığı için 1 TB'lık bir HDD'de saatler sürebilir ve zaten zayıflamış bir diski daha da yorar. Bu yüzden sıra önemlidir: önce yedek, sonra chkdsk. Linux tarafında fsck mantıksal onarımı, badblocks -sv salt okuma taramasını yapar. SSD'lerde ise yüzey taramasının anlamı azdır; denetleyici hücreleri kendi yönetir, bunun yerine üreticinin kendi araçlarındaki sağlık raporu ve günc